目录
- 1语言介绍
- 2语言特点
- 3语言应用
- 4语言样本
- 5日常用语
- 6语法
>语言介绍
使用人口大约790万人,约占南非人口的百分之18,主要集中在南非南部的两个省分,该语言现在是
拉丁字母书写。
>语言特点
像其它班图语言一样,科萨语是带有声调的语言,它具有两种声调。也就是说,同一组元音和辅音的组合,如果用升调或降调,高音或低音发声,表达的是不同的意思。科萨语一个最显著的特点,是它的吸气辅音(click consonants)。这种语言的名称Xhosa就是用一个吸气辅音开头的。在采用拉丁字母拼写科萨语的系统中,用三个字母来表达吸气辅音:c, x,和q。
在十六世纪之前,说科萨语的人就居住在南非的海岸线一带。说科萨语的部族称他们自己使用的语言为amaXhsa或isiXhosa。几乎所有带吸气辅音的语言都是克瓦桑族语(Khoisan languages)。科萨语中的吸气辅音表明,它是克瓦桑族语的近亲。大约有15%的词汇来自克瓦桑族语。到了近代,科萨语又从
南非语(即南非荷兰语)和
英语中借用了很多词汇。
>语言应用
目前,在初小教育和部分高小教育中,科萨语是主要的语言。但是,进入更高一级的教育后,教育用语便为英语所取代。尽管在学校中,还有科萨语的学术团体,并开设科萨语的课程。在南非大学,授课用语是英语和南非语,而学生可以当作一门课程来选修科萨语。学这门功课的学生,可能他们的母语就是科萨语,也可能不是。
第一部科萨语的《
圣经》是1859年由英国人Henry Hare Dugmore与当地人合作翻译出版的。Henry Hare Dugmore能够讲流利的科萨语。目前,科萨语的报刊和杂志随处可见,也有许多散文、诗歌等文学作品。
南非广播公司每天播出科萨语的电视和广播节目。用科萨语唱歌的著名歌手Miriam Makeba,以特有的带吸气辅音的歌调,使其声名远扬到南非之外的世界各国。
>语言样本
科萨语样本:
Bonke abantu bazalwa bekhululekile belingana ngesidima nangokweemfanelo. Bonke abantu banesiphiwo sesazela nesizathu sokwenza isenzo ongathanda ukuba senziwe kumzalwane wakho.
对应英文:
All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
>日常用语
| English | isiXhosa (Xhosa) |
|---|
| Welcome | Siya namkela nonke |
| Hello | Molo |
How are you? Fine thanks, and you? | Unjani? |
Ndiyaphila, enkosi. Kunjani kuwe? Ndiphilile enkosi, unjani wena? |
| Long time no see | Kudala ndakugqibela |
What's your name? My name is ... | Ngubani igama lakho? Igama lakho? |
| Igama lam ngu ... |
Where are you from? I'm from ... | Uvela phi? |
| Ndivela e... |
| Pleased to meet you | Ndiyavuya ukukwazi |
| Good afternoon | Uben' emva kwemini entle / Ube nemini emnandi |
| Good evening | Ubusuku obuhle |
| Good night | Rhonanai / Ulale kakuhle |
| Goodbye | Hamba kakuhle (go well) Sala kakuhle (stay well) |
| Good luck | Amathamsanqa |
| Cheers/Good health! | Impilo! |
| Have a nice day | Ubenemini emnandi |
| Bon appetit | Ukonwabele ukutya kwakho |
| Bon voyage | Uhambe kakuhle |
| I don't understand | Andiva |
| Please speak more slowly | Khawucothise |
| Please say that again | Ndicela uphinde / Khawuphinde utsho / Yitsho kaphinda |
| Please write it down | Cela uyibhale phantsi |
Do you speak Xhosa? Yes | Uyakwazi ukuthetha isiXhosa? |
| Ewe |
| Do you speak English? | Uyakwazi ukuthetha isiNgesi? |
| How do you say ... in Xhosa? | Uthini …ngesiXhosa? |
| Excuse me | Uxolo! Ndixolele! |
| How much is this? | Yimalini? |
| Sorry | Ndicela uxolo |
Thank you Response | Ndiyabulela / Enkosi |
| Wamkelekile |
| Where's the toilet? | Liphi igumbi langasese? |
This gentleman/lady will pay for everything | uMfana uzakubhatala yonke into / uBhuti uzakubhatala yonke into Inenekazi lizokubhatala yonke into / Ilady lokubhatala yonke into |
Would you like to dance with me? | Ungathanda ukudansa? |
| I love you | Ndiya kuthanda |
| Get well soon | Uphile ngokukhawuleza |
| Leave me alone! | Ndiyeke! |
| Help! | Nceda! |
| Call the police! | Biza amapolisa! |
Merry Christmas and Happy New Year | Siniqwenelela Ikrisimesi Emnandi Nonyaka Omtsha Ozele Iintsikelelo |
| Happy Birthday | Imini emnandi kuwe |
One language is never enough | Ulwimi olunye zange lonela |
>语法
| 数字 | 基数词 | 序数词 |
|---|
| 0 | unothi | |
| 1 | inye | okokuqala |
| 2 | zimbini | okwesibini |
| 3 | zintathu | okwesithathu |
| 4 | zine | okwesine |
| 5 | zintlanu | okwesihlanu |
| 6 | zintandathu | okwesithadathu |
| 7 | isixhenxe | okwesixhenxe |
| 8 | sisibhozo | okwesibhozo |
| 9 | lithoba | okwesithoba |
| 10 | lishumi | okweshumi |
| 11 | lishumi elinanye | okweshumi elinanye |
| 12 | lishumi elinesbini | okweshumi elinesbini |
| 13 | lishumi elinesithathu | okweshumi elinesithathu |
| 14 | lishumi elinesine | okweshumi elinesine |
| 15 | lishumi elinesihlanu | okweshumi elinesihlanu |
| 16 | lishumi elinesithandathu | okweshumi elinesithandathu |
| 17 | lishumi elinesixhenxe | okweshumi elinesixhenxe |
| 18 | lishumi elinesibhozo | okweshumi elinesibhozo |
| 19 | lishumi elinethoba | okweshumi elinethoba |
| 20 | amashumi amabini | |
| 21 | amashumi amabini ananye | |
| 22 | amashumi amabine anesibini | |
| 23 | amashumi amabine anesithathu | |
| 24 | amashumi amabine anesine | |
| 25 | amashumi amabine anesihlanu | |
| 26 | amashumi amabine anesithandathu | |
| 27 | amashumi amabine anesixhenxe | |
| 28 | amashumi amabine anesibhozo | |
| 29 | amashumi amabine anethoba | |
| 30 | amashumi amathathu | |
| 40 | amashumi amane | |
| 50 | amashumi amahlanu | |
| 60 | amashumi amathandathu | |
| 70 | amashumi asixhenxe | |
| 80 | amashumi asibhozo | |
| 90 | amashumi alithoba | |
| 100 | likhulu | |
| 1,000 | iwaka | |
| 1,000,000 | kwezigidi | |